Judo en de pijn die nooit over gaat.

In een eerste ontmoeting drukken mensen regelmatig het verlangen uit om een gedachte of een gevoel kwijt te raken. En ik snap dat zo goed. Maar er is een ander perspectief.

Die gedachten en gevoelens zijn ook je grootste schat, de toegangspoorten tot een groot verhaal. Ze gaan niet weg.

In plaats van ze kwijtraken kan je ze volledig aannemen, met de geschiedenis die daarbij hoort. En kan je leren ervaren dat ze horen bij wat is geweest, bij jouw verhaal.

Dan kan er lucht komen, een kleine opening, tussen je ervaringen van vroeger en de ervaringen van nu.

Dan kan je even inademen, razendsnel terugreizen naar vroeger, weer uitademen en weer terugkeren naar nu. Dan ontstaat er ruimte voor een nieuwe reactie op het nu.

Je hoort nog steeds die oude stemmen, je voelt nog steeds de oude pijn, maar je geeft ze een andere betekenis. Ze worden milder, terwijl jij sterker wordt.

De bekendste les van judo is het leren omzetten van de kracht van de tegenstander in een beweging in het voordeel van jou.

Zo kan je ook die oude pijnen inzetten voor het nu. De oude verlangens, de kwaliteiten die je vroeger nodig had in hoe je het vroeger aantrof kan je omzetten in een beweging die horen bij wie je nu bent.

Niet reactief, niet direct de oude beweging – die niet meer voor je werkt – doorzetten, maar als een judoka zet je hem om in iets dat echt werkt voor wie je nu bent.

Dit schreef ik voor de opleiding Systemisch Werken bij Phoenix Opleidingen over de pijn die nooit overgaat (met een shout-out naar Rumi):

De doden die ons leven gaven.
Een boot op ’t zand van een droog meer
de ankerketting eindelijk ontspannen.
De foto van een kind in vaders arm
daar waar het levenslang afscheid nemen begint.
De eenzaamheid van het aanvaarden
dat je geen verlosser bent.
Een kinderknuisje in je hand
die morgen alweer groter is
Een kinderknuisje dat je herinnert aan
dat wat men erft geërfd blijft.
Er is geen weg terug naar wat je constant achterlaat.
Het is de pijn die nooit en te nimmer overgaat.


Maar als die pijn toch levenslang een ongenode gast blijft,
geef hem af en toe een bezem om te boenen.
Laat hem ’s nachts een liedje zingen, in tijden van insomnia.
Laat hem geuren, kleuren en klanken onthouden.
Voor de verhalen in een winternacht.
Maar geef hem ook een bed,
een heel zacht bed om te slapen, om te rusten.
Voor de zonnige momenten dat hij uitgeput en doelloos in de weg staat.
Die lieve pijn die nooit en te nimmer overgaat.

Wat is jouw Groundhog Day?

Afscheid nemen: een sleutel tot jouw levenspatronen.

In hoe je afscheid neemt of dat juist vermijdt zit een schat aan informatie.

Dit kan klein zijn, bijvoorbeeld hoe iemand feestjes verlaat. Maar ook groot, zoals hoe relaties eindigen of juist doormodderen.

Hoe je afscheid neemt blijft zich vaak herhalen. Ik heb mannen gezien die hun gezin verlieten op exact hetzelfde moment als hun vader dat deed. Talentvolle mensen die consequent vlak voor een grote stap in hun carrière een nieuwe baan nemen. Mensen bij wie de relatie op steeds hetzelfde moment eindigt of ze hun partners op afstand zetten.

Op die momenten kan je zien waar je het liefst van vlucht, waar je bang voor bent, waar grote pijn zit of waar je nooit voorbeelden hebt gehad.

Als het karakter van Bill Murray in de film Groundhog Day erachter komt dat hij steeds wakker wordt op dezelfde dag, geeft hij zich eerst over aan ongezond hedonistisch gedrag. Hij geeft het leven op omdat hij weet dat alles zich toch blijft herhalen. Omdat dit hem niet verlicht, besluit hij toch zijn oude houding, zijn afkeer van mensen, van zich af te schudden en iets met zijn diep weggestopte liefde te gaan doen. En op een dag wordt hij wakker en is hij ontsnapt uit de herhaling van Groundhog Day.

Als je het grote patroon gaat zien, kan dat je moedeloos stemmen. En met die moedeloosheid weet je zeker dat je leven een herhaling van dezelfde stappen zal zijn. 

Of je kan zien wat je aan het ontwijken bent en van daaruit een nieuw verhaal gaan schrijven.

Kijk eens terug. Wat zie jij? Als je ‘weer’ op zo’n punt bent beland, of dat juist wil voorkomen, is het goed om je patronen onder de loep te nemen. Zodat je een nieuw verhaal kan gaan leven. En kan ontsnappen uit jouw Groundhog Day.

Je slechte gedrag is je stupid friend

” And so, the issue is not just to recognize what happened 10, 15, 30, however many years ago, but to actually recognize their manifestations in the present moment, and to transcend them. And how do you do that? By reconnecting with yourself, by restoring the connection with your body, primarily, and with your emotions that you lost. And once you do, when you’ve found these things again, then, you have what we call recovery.”

― Gabor Maté

Kort filmpje van Gabor Maté met Tim Ferriss over hoe je naar ‘slecht gedrag’ kan kijken en hoe het is verbonden met wat je vroeger hebt meegemaakt. Gedrag van jezelf waar je klaar mee bent, heeft vaak een goede intentie en het is belangrijk die onder ogen te zien voor je afscheid van het gedrag neemt. Gabor Maté noemt dat ‘slechte gedrag’ de ‘stupid friend’. Ik vind dat mooi gevonden, want het helpt je om met compassie naar jezelf te kijken.

Dit is ook een goed startpunt om je trauma’s te onderzoeken. Voor sommigen is het woord trauma misschien een heel groot woord maar een trauma is eigenlijk elke ongezonde/niet-adequate reactie op het hier en nu, omdat je het (onbewust) verbindt met iets van vroeger. Een moment waarop je razendsnel terugreist in de tijd en emoties hebt die wellicht niet passen bij wat er nu gebeurt. Dit kan ook klein zijn, in een interactie met een vriend of een collega, waar je bijv. een veel te grote irritatie voelt, of een verlamming ervaart, of angst.

Gezond bewegen, ook in je hoofd!

“My emotional life: dialectic between craving for privacy and need to submerge myself in a passionate relationship to another.”

― Susan Sontag

Ik heb de laatste tijd veel nagedacht over polariteiten. Goede voornemens gaan regelmatig over die polariteiten (meer rust-meer ondernemen//meer alleen doen-meer samen doen).

Een hele bekende is de polariteit samen-apart en intimiteit-isolement. En de angsten die daarbij horen: angst om in de steek gelaten te worden en angst voor osmose (opgaan in de ander).

Voorbeelden van andere polariteiten zijn:

  • Man/vrouw
  • boven/onder;
  • controle/overgave.

Veel mensen hebben bij bepaalde polariteiten één kant verstopt in hun onbewuste. Dat zijn vaak ook thema’s waar angsten bij horen. Ik heb het bijvoorbeeld vaak over ‘lichtheid’, maar toen iemand mij er een keer op wees realiseerde ik mij ineens dat zwaarte echt ook heel belangrijk is en dat ik dat vaak wegstopte.

En de kunst is dus niet ‘zorgen dat ik vrij blijf’ of juist ‘meer in verbinden’ maar gezond kunnen bewegen tussen die twee polen. Zonder dat je de ene pool gebruikt om voor de andere pool te vluchten. Autonoom.

Wat je kan doen is letten op woorden die je vaak gebruikt als je het hebt over dingen die je belangrijk vindt, of bij onderwerpen waar je veel over nadenkt. Formuleer de tegenpool van dat thema en probeer je eens voor te stellen hoe het zou zijn als je zou kunnen bewegen in die polariteit.

Kortom: Blijf gezond bewegen!!