Voel je je in je relatie te vaak niet begrepen? Dit kan veroorzaakt worden door een aantal verwarringen:

Je geeft een grens aan vanuit controle
Je deelt je behoefte vanuit een verwijt of controle
Je deelt jouw ervaring vanuit verwijt of controle

De eerste vraag die je jezelf kan stellen is wat je kenbaar wil maken: een grens, een behoefte of verlangen, of wil je gewoon iets delen?

Dit klinkt eenvoudig, maar ons hart kent vele omwegen, doodlopende steegjes en rotondes zonder afslag. Soms weten we niet direct wat we willen. Dat is niet erg, maar soms verwijten we het de ander liever dat ze ons niet begrijpen, dan dat we toegeven dat we zelf in de knoop zitten. Mocht je niet weten wat je wil, dan is je behoefte misschien wat tijd en gesprekken met iemand om helderheid te scheppen. Hieronder werk ik de verwarringen uit.

**Je geeft een grens aan vanuit controle (1*)**

Een van de belangrijkste dingen die we allemaal als kind al hadden moeten leren, maar waar sommigen meerdere scheidingen voor nodig hebben om te ontdekken, is het verschil tussen controle en grenzen. Ik moet toegeven dat ik ook heel wat interacties in mijn leven hiermee had kunnen verbeteren.

Hier zijn wat voorbeelden:

Controle: Wil je niet zo boos tegen mij doen? Grens: Ik wil naar je luisteren, maar als je blijft schreeuwen ga ik de kamer uit en check ik vanavond weer bij je in.

Controle: Wil je niet zoveel meer drinken? Grens: Als je zoveel drinkt en ik merk dat je aangeschoten bent, ga ik naar huis en wil ik apart slapen, want ik vind het niet prettig om dan bij je te zijn.

Je deelt je behoefte vanuit een verwijt of controle

Een behoefte is wat anders dan een grens, al is het natuurlijk niet zwart-wit. Bij een behoefte heb je de ander nodig, maar de ander heeft altijd de vrijheid om te weigeren. Het wordt vaak verward: ik hoor regelmatig bij partners het verwijt dat er te veel grenzen met voeten zijn getreden, terwijl er eigenlijk bedoeld wordt dat behoeften niet vervuld zijn.

Voorbeelden die het verschil direct duidelijk maken:

Verwijt/controle: Waarom ga je nou alweer uit met je vrienden? Behoefte: Ik heb behoefte aan meer tijd samen. Kunnen we vanavond bespreken hoe we dit kunnen organiseren?

Verwijt/controle: Je zit de hele tijd op je telefoon. Behoefte: Ik wil aan meer aandacht van jou. Zullen we zo een wandeling maken? Of: kunnen we momenten afspreken waarop we zonder telefoon bij elkaar zijn?

Verwijt/controle: Ik moet alles alleen doen. Behoefte: Ik wil nieuwe afspraken maken over de verdeling van verantwoordelijkheden.

Of: ik ben enorm gestrest, wil je me helpen overzicht te maken?

Verwijt/controle: Je moet eens nee zeggen tegen je moeder. Behoefte: Wil je met mij overleggen voordat je ja zegt tegen je moeder? Het heeft ook invloed op mijn dag.

Je deelt jouw ervaring vanuit verwijt of controle

Je kan ook gewoon de behoefte hebben om iets te delen. Ik noem dit apart, omdat als je duidelijk maakt dat je iets wil delen zonder dat er verder iets hoeft te gebeuren behalve luisteren, de ander ook makkelijker luistert.

Verwijt: Je vindt mij niet belangrijk. Ervaring delen: Als je zoveel avonden in de week weg bent, word ik bang dat je onze relatie en mij niet belangrijk vindt.

Verwijt/controle: Je moet eens nee zeggen tegen je moeder. Ervaring delen: Als ik je zo hoor praten met je moeder, raak ik bezorgd. Ik ben bang dat je jezelf verliest.

Verwijt: Jij wil mij controleren. Ervaring delen: Als je mij zoveel vragen stelt, word ik bang dat ik mijn eigen ruimte verlies.

Helderheid brengt gezondheid

Als je meer helderheid schept dan:

Dwing je jezelf na te denken over jezelf.
Neem je verantwoordelijkheid.
Omdat je intenties duidelijker zijn, is de kans kleiner op defensieve reacties en ontstaat er meer openheid.
Zal er minder vanuit angst gereageerd worden.

Wanneer begrip alleen niet genoeg is

Het kan ook zijn dat je je niet begrepen voelt omdat je denkt dat je rotgevoelens verdwijnen zodra je écht wordt begrepen. Met andere woorden: je vergeet je eigen emoties te dragen en zoekt geen begrip, maar co-regulatie. Soms is het helemaal niet erg om daarom te vragen — door bijvoorbeeld vastgehouden te worden, of aangeeft even uit te willen razen, of door op een rustiger moment aan te geven: “als ik dit doe, wil je dan…” Wees hierin expliciet, zodat de ander weet wat je nodig hebt.

Het risico van helderheid

Het kan ook aan de ander liggen. Er zijn ongezonde relaties waarin je je nooit begrepen zult voelen, en er zijn relaties waarin je gevoel van tegen een muur oplopen klopt (2*). En in elke gezonde relatie zullen er ook behoeften zijn die niet worden vervuld. Al deze dingen worden zichtbaar als je helderheid schept. Dat kan heel pijnlijk zijn. Ik zie soms dat stellen liever in de onduidelijkheid blijven, omdat pijnlijke waarheden over hun relatie dan verborgen blijven. Ook is er soms weerstand om zo expliciet te gaan communiceren omdat je dan erkent dat je partner voor jou heel vanzelfsprekende zaken niet aanvoelt, je stapt dus definitief uit een symbiose waarvan je hoopte dat die echt zou zijn. Helderheid is daarom ook heel spannend.

Maar zonder bewegingen die spannend zijn, geen intimiteit.

Mocht je goede voorbeelden hebben van verschillen tussen controle/verwijt en gezonde grenzen/behoefte, of zoeken naar een gezonde zin op een bepaald thema, mail me, of laat een commentaar achter. Ik wil namelijk een lijst van goede voorbeelden maken.

1*Ik schreef hier kort iets over op LinkedIn, daar is dit stukje uit voortgekomen.

2* Narcisten zullen bijvoorbeeld begrippen als behoeften en grenzen misbruiken. Ontstaat er voornamelijk chaos en verwarring als je helderheid probeert te scheppen, dan zal bovenstaande niet helpen om je relatie te redden.