Drama zonder drama – Over psychologische spelen in populaire cultuur

Ik ben een beetje laat in de hype-cyclus maar hypes gaan ook snel tegenwoordig. Vroeger duurden hypes 10 jaar, nu noemen kinderen iets wat 1 dag populair is al een meme. We moeten de standaard voor het begrip meme weer verhogen. Ook dat hoort tegenwoordig bij opvoeden. Leer je kinderen weer dat een goede meme tijd nodig heeft om te rijpen, als Lou Reed.

Maar goed, ik heb wat gedachten over Heated Rivalry, dé HBO-serie van een paar maanden geleden, over ijshockeyers die geliefden worden. Als je de serie hebt gezien, weet je hoe hartverwarmend het is. Wat deze serie uniek maakt is dat er wel drama is, maar geen enkel – in de woorden van Eric Berne – psychologisch spel.

Een bekend psychologisch spel is de dramadriehoek, waarin mensen afwisselend de rol van aanklager, slachtoffer en redder spelen.

In psychologische spelen worden intimiteit en kwetsbaarheid vermeden. Dit gebeurt door anderen verantwoordelijk te maken voor je gevoelens, grenzen niet te respecteren en kwade trouw te veronderstellen in het gedrag van de ander.Inspelen op schuldgevoel, verwijten en verwarrende dynamieken zonder oplossingen die de relatie verder brengen zijn belangrijke onderdelen in deze dynamiek.

Als je met de bril van de dramadriehoek en andere psychologische spelen naar onze cultuur gaat kijken, zie je het overal terug. Heel veel (liefdes)drama’s zijn gebaseerd op ongezonde dynamieken vol verwijt, schuld en wrok. Dynamieken die gedreven worden door aannames over de intenties van de ander, wantrouwen en het vermijden van kwetsbaarheid. Ik denk dat we deze ongezonde dynamieken daardoor ook gewoon zijn gaan vinden, het romantische water waar we in zwemmen. De ruzie, gespeeld door Adam Driver en Scarlett Johansson, in Marriage Story is een mooi voorbeeld.

Kijk naar een kinderserie als Brugklas of andere high school drama’s en je ziet al dat kinderen van jongs af aan gewend raken aan psychologische spelletjes.

Geen wonder dat mensen in ongezonde dynamieken dit soms niet eens herkennen, terwijl het een zware wissel trekt op het lijf, het leven en de omgeving.

Heated Rivalry laat zien hoe het ook kan. Er is nog steeds drama, want er is een boze buitenwereld en menselijk lijden is onvermijdelijk. Ilya, Shane, Scott en Kip worstelen met bi- en homoseksualiteit in een wereld waarin heteroseksueel machismo de norm is. Er is pijn, er is schaamte, er zijn interne worstelingen, er is de zoektocht naar woorden, de geliefden geven zich niet in één keer. Maar de mensen respecteren grenzen en iedereen gaat uit van elkaars goede bedoelingen. Ze wachten en zoeken samen.

Dit zou de norm moeten zijn. Want we kunnen lijden niet buiten de deur houden, maar we kunnen wel leven zonder onnodige dramatische spelen die intimiteit in de weg staan. Je kan leven met drama zonder drama.

Muziek: Uit Dragon New Warm Mountain I Believe In You van Big Thief: I believe in you. Even when you need to recoil.

Wil je ook relatietherapie in Deventer, plan hier een intake in of lees hier meer.